In tegenstelling tot de meesten van mijn Vlaamse collega’s die verkiezen enkel en alleen nog in standaard Nederlands te schrijven, ben ik niet vies van omgangstaal en kies ik, als het mij uitkomt, voor een Nederlands waar nog enige rek in zit.
Het kan best zijn dat het hier gebruikte provincialistisch (Kempisch) taaltje zijn charmes heeft. Op papier zegt deze vorm mij helemaal niets. Erger: dit is stijlloos en enerverend. Alleen geschikt voor intern gebruik.
Wat moet ik met deze ultrakorte levensschetsjes, splinters, flarden herinneringen, waarnemingen, zoveel kralen in een (auteurs)leven? Ze vormen amper een aanzet tot een breder uitgesponnen verhaal. Hier gepresenteerd gedragen ze zich als een hypernerveus winterkoninkje in een ruisend bladerdek, huppelend van tak naar tak.
"De dieven zijn al gaan slapen" merkt een kind in één van de notities op tijdens het voorbijrijden van een strafinrichting bij nacht. Meteen goed voor de titel van dit boek.
Het gebeurt uiterst zelden dat ik bij het lezen in slaap sukkel. Dit sentimenteel geneuzel slaagde daar moeiteloos in.
De oorlog stond al in het geschiedenisboekje en wij stonden in trouwboekje van onze ouders .
Met Wit is altijd schoon (1989) kende Leo Pleysier zijn definitieve doorbraak bij het grote publiek, alhoewel hij reeds sinds de jaren zeventig publiceert. In deze succesvolle roman wordt de stem van de oermoeder, een volkse Vlaamse vrouw, ontroerender en indringender dan ooit hoorbaar. Deze monoloog van een vrouw die op haar doodsbed haar leven zonder enige schroom aan haar zoon vertelt, zorgde voor een unicum in de Vlaamse literatuur.
Met zijn roman Volgend jaar in Berchem wordt eindelijk de vaderfiguur ontleed. Maar vader zelf komt nooit aan het woord. Op een nieuwjaarsfeestje wordt in flarden groepsgesprek, tussen het eten, het kindergeravot en de Weense walsen op tv door, de vaderfiguur met voor en tegens besproken. De dochters hebben een vrij negatief beeld over hem. Voor de zonen was hij een held die zowel bewondering als angst inboezemde. Vader zelf is en blijft dood, hij krijgt niet, zoals moeder, het woord om zijn leven te vertellen. Hij moet het stellen met het subjectieve beeld dat zijn kinderen over hem hebben. Volgend jaar in Berchem puilt, in tegenstelling tot Wit is altijd schoon, uit van de dialogen.
Leo Pleysier heeft met glans en brio een schriftelijke weergave gemaakt van een familiereünie waar niemand echt graag naar toegaat en die eigenlijk uit vastgeroeste traditie gehouden wordt. Toch weet hij voor de lezer de dialogen uiterst boeiend te houden en zelfs een zekere geladenheid mee te geven.
En vanuit de veranda heb je niet alleen het uitzicht op de rivier en op de lappendeken van de akkers beneden in de vallei, maar hogerop ontvouwt zich ook nog eens het majestueuze panorama met de besneeuwde Andespieken in de verte.
De boeken van deze auteur bevallen mij altijd. Ook in dit verhaal geniet ik weer van het directe aanspreken van de lezer, de herkenbaarheid van de personages en de leefwereld waarin het verhaal zich afspeelt.
Het verhaal van twee jonge mensen, vol idealen, die vertrekken naar Ecuador. Ze willen er ontwikkelingswerk verrichten. Ze komen terecht in een klein dorpje,het is er goed. Hun eerste kind wordt er geboren.
Er gebeurt een drama. In deze crisissituatie nemen ze een overhaast besluit. Hun leven komt op een heel ander spoor terecht.
De meest ontroerende passage in het boek is voor mij wanneer de auteur bij de begrafenisstoet uitzoemt. Zo zet hij het gebeuren in een veel groter geheel. Hij minimaliseert niet maar universaliseert.
Het is een pijnlijk boek in het kleine verhaal en het grote. Bepaalde momenten zou je willen ingrijpen en in dialoog gaan met Anna of Toon. Daar hou ik van.
Een oude missiezuster uit Hoogstraten kan de slaap niet vatten in haar Indische kloostercel. Terwijl ze tot de vroege ochtend ligt te woelen, vertelt ze ons haar levensverhaal. De non blijkt perfect te passen in het plaatje van Pleysiers eerdere boeken over een familie uit de Antwerpse Kempen.
Meer nog: de non is tante Roza uit De Gele Rivier is bevrozen. Was Roza in dat eerste boek nog vooral een zwijgend, afwezig personage, in De Trousse krijgt ze zelf het woord. Roza’s vertelstem maakt dat het boek soberder, uitgepuurder, gebalder wordt dan de andere, veeleer overvloedig doorratelende en uit dialogen opgebouwde boeken van Pleysiers familiekroniek.
De dialogen in Pleysiers fenomenale spreektaal zijn er nog, maar blijven meer op de achtergrond en elk overbodig woord is verdwenen. Wat overblijft is de essentie, een parel van amper 75 bladzijden.
