Internationale conferentie 'Culture & Mental Health'

De geestelijke gezondheid van jongeren (15-25 jaar) bevindt zich wereldwijd in een diepe crisis, met een toename van angst, depressie, psychische nood, zelfbeschadiging en zelfmoord. De COVID-19-pandemie heeft de geestelijke gezondheid van jongeren verergerd. Uit gegevens in het rapport Health at a Glance (2025) van OESO blijkt dat het percentage jongeren met symptomen van angst en depressie in verschillende lidstaten meer dan verdubbeld is ten opzichte van de periode vóór de pandemie. De geestelijke gezondheid van jongeren wordt door de medische wereld en beleidsmakers beschouwd als een 'stille crisis', met stijgende cijfers als gevolg van factoren zoals sociale media, socio-economische omstandigheden en angstgevoelens.

Deze urgente globale uitdaging kan alleen worden aangepakt als we naast medische interventies ook aandacht hebben voor de culturele, sociale en emotionele context van de geestelijke gezondheid van jongeren. Het is op dit vlak dat kunst en cultuur een rol kunnen spelen bij het ondersteunen van de geestelijke gezondheid van jongeren. Er is immers wetenschappelijk bewijs dat creativiteit heel wat voordelen opbrengt voor de geestelijke gezondheid en het welzijn van jongeren. Jongeren toegang geven tot lezen, kunst-, cultuur- en creatieve activiteiten is een meer dan noodzakelijke strategie die psychische problemen kan voorkomen, hun welzijn kan verbeteren en de vraag naar zorg kan verminderen. Creatieve activiteiten kunnen jongeren helpen om een goede geestelijke gezondheid en welzijn te behouden, hen te ondersteunen bij het voortzetten of hervatten van hun opleiding en succesvol aan het werk gaan en het kan ongelijkheid verminderen.

Deze conferentie wil mensen uit de publieke sector, de academische wereld, de non-profitsector en de vrijwilligerswereld samenbrengen om ervaringen, werkwijzen en kennis te delen over het belang en de impact van kunst, lezen, erfgoed en creativiteit op de mentale gezondheid, het welzijn en de veerkracht van jongeren. De conferentie is opgebouwd uit drie stromen:

Gezondheidsongelijkheid

Sociale determinanten van gezondheid – breed gedefinieerd als de omstandigheden waarin mensen geboren worden, opgroeien, leven, werken en ouder worden, en hun toegang tot macht, geld en middelen – hebben een grote invloed op gezondheidsongelijkheden. Sommige jongeren lopen een hoger gezondheidsrisico door een gebrek aan een passende sociale omgeving. Culturele praktijken en projecten kunnen helpen deze ongelijkheden te verminderen en te overbruggen. Structurele barrières zijn hierbij cruciaal, bijvoorbeeld racisme of genderdiscriminatie binnen een breed gezondheidszorgsysteem. Een intersectioneel perspectief kan helpen om te reflecteren op verschillende aspecten van de identiteit van jongeren (ras, geslacht, sociaaleconomische status, seksuele geaardheid, handicap, enz.) in relatie tot deze structurele barrières binnen een breed gezondheidszorgsysteem.

We zijn op zoek naar kunst-, lees-, erfgoed- of creativiteitsgerichte activiteiten, projecten en initiatieven die:

• specifiek gericht zijn op of werken met jongeren die geconfronteerd worden met systemische ongelijkheden;
• bewustwording creëren over de geestelijke gezondheid van jongeren die in armoede leven;
• en die plaatsvinden in gebieden met een hoge mate van achterstand.

Gemeenschap

© Simon Bequoye en Iedereen Leest

Er bestaat een sterke relatie tussen geestelijke gezondheid en sociale inclusie. Deel uitmaken van een gemeenschap stelt jongeren in staat betekenisvolle contacten te leggen die een gevoel van verbondenheid en acceptatie kunnen vormen en bevorderen.

We zijn op zoek naar kunst-, lees-, erfgoed- of creativiteitsgerichte activiteiten, projecten en initiatieven die:

• gemeenschapsgericht zijn en/of zich richten op de buurt;
• onderdeel uitmaken van een cultuur-/kunstprogramma op recept ter ondersteuning van de geestelijke gezondheid van jongeren;
• de infrastructuur van gemeenschapszorg en -ondersteuning verkennen;
• creatieve manieren laten zien waarop publieke instanties zoals bibliotheken, musea en kunst-/cultuurinitiatieven een rol spelen als sociale infrastructuur voor jongeren.

Ervaringsgericht

Bij bottom-up-benaderingen wordt de voorkeur en behoefte van jongeren zelf centraal gesteld. Jongeren hebben de leiding en hun ervaringen uit de praktijk worden serieus genomen. Goed luisteren naar hun verhalen, erkenning en participatie gedurende het hele proces zijn essentiële elementen om de ervaringen uit de praktijk van jongeren serieus te nemen.

We zijn op zoek naar kunst-, lees-, erfgoed- of creativiteitsgerichte activiteiten, projecten en bezigheden die:

• onderlinge ondersteuning bieden, zoals rolmodellen, buddyprogramma's, enz.;
• geleid worden door, mede ontwikkeld worden met of uitgevoerd worden in samenwerking met jongeren;
• reflecteren op de geleefde ervaringen van jongeren.

Binnen deze drie stromen wordt het programma samengesteld. De organiserende partners stellen een gevarieerd programma samen met keynotes en verschillende bijdragen. Voor zo'n bijdrage kan iedereen een voorstel doen. Werk je als professional of onderzoeker rond een cultureel initiatief voor jongeren, dan kan je jouw voorstel voor een bijdrage indienen tot 15 maart 2026.

Keynote Darren McGarvey

The conference will be opened by Scottish 2018 Orwell Prize-winning, best selling author, musician ('Loki'), social commentator and journalist Darren McGarvey. In Poverty Safary and The Social Distance Between Us he writes powerfully about poverty, systemic inequalities, class, addiction and recovery. In his latest book Trauma Industrial Complex he examines the stories we tell ourselves about our wounds. A provocative and powerful analysis of the commodification of trauma, exploring how narratives of vulnerability have become increasingly monetised and packaged. Darren McGarvey was recently inducted as Fellow of the Royal Society of Literature which deemed his books on social inequality to be of 'outstanding literary merit'.

Keynote Winny Ang | © Michiel Devijver & Iedereen Leest

Winny Ang works as a child and youth psychiatrist in Antwerp. She has a Master’s degree in Transcultural Psychiatry (McGill University, Canada). In addition to her clinical work with culturally diverse clients, Winny is affiliated with the Faculty of Medicine at the University of Antwerp as a teaching assistant and researcher in (diversity) communication. Winny loves cross-overs and has written six children’s books. From her experience as a practitioner and writer she will reflect on the question: why are stories so important for the mental health of young people?

Nuala Morse is an Associate Professor in Museum Studies at the University of Leicester, UK. Her research examines the ‘care work’ of museum professionals, the ethics of care in museum practice, and the role of museums and galleries in public health. This includes exploring the links between cultural participation, health, well-being and recovery, with a focus on stroke, mental health and dementia. Another strand of research is focused on workforce development and organisational change in the museum sector. She is the author of  The Museum as a Space of  Social Care and a Non-Executive Director of the Culture Health and Wellbeing Alliance.

© Simon Bequoye & Iedereen Leest

Nils Fietje is a Technical Officer within the Behavioural and Cultural Insights (BCI) Unit at the WHO Regional Office for Europe. As part of the BCI Unit, he is leading efforts to understand how cultural contexts affect and interact with health and well-being across the life-course and throughout the continuum of care. This work includes a particular focus on arts and health, having published the first-ever WHO report on the evidence base for arts and health interventions. Additionally, Nils is a co-director of the Jameel Arts & Health Lab, a globally leading arts and health think-tank focusing on arts and health research, policy development, engagement, and capacity building.