De leeswereld van Kathleen Van Steenwinkel
Lezen is denken met andermans hoofd’, zei Schopenhauer. Maar wat zoeken we in dat andere hoofd? Is het rust, verstrooiing, kennis? Dit is Leeswereld, een interviewreeks over de rol van lezen, over schoonheid, over taal. Deze aflevering: Kathleen Van Steenwinkel, boekhandelaar.
Door Matthias M.R. Declercq
Kathleen Van Steenwinkel voelt een diepe liefde voor paarden. Als kind, opgroeiend op een boerderij in Hombeek, nabij Mechelen, sloop ze na het melken van de koeien stiekem de stallen uit en kroop een paar kilometer verder onder de schrikdraad van een paardenweide. Daar klom ze op de rug van een paard, hield zich vast aan de manen en racete de weide rond. Zelfs ’s avonds liep ze terug naar die verre weide, om het paard te bewonderen. ‘En daarom’, zegt Kathleen, ‘houd ik zo van dit boek.’ Ze heeft Kiki en ik in de hand, het prachtige prentenboek van Leo Timmers. ‘Het gaat over de bijzondere band tussen een klein meisje en een paard, verteld vanuit het standpunt van het paard. Dit kinderboek is evengoed voor volwassenen, zoals zoveel kinderboeken dat zijn. Het is grappig en ontroerend, en wonderlijk mooi getekend. Eigenlijk ben ik verliefd op Leo Timmers. Hij weet da. En zijn vrouw ook. Dus het isoke.’ (lacht)
Station
Vanuit de vergaderzaal op de eerste verdieping, waar Kathleen een hoop boeken op de tafel heeft uitgespreid, heb je een prachtig zicht op de winkel die ze bestiert. Kinder- en jeugdboekhandel Pardoes huist in het gerenoveerde, historische oud-stationsgebouw van Mechelen Nekkerspoel. Iedere ruimte -van de stationshal tot de wachtzaal en de seinpost- is ingericht met boeken. In de oude hal staat een reuzegrote boomhut, er is een voorleesbos, een Young Adult-grot en nergens wordt niet gelezen. Pardoes is een pretpark voor jonge lezers, zoals Kathleen er destijds zelf eentje was.
‘Ik heb als kind de wijkbibliotheek in Hombeek nagenoeg helemaal uitgelezen. In die bib stonden tien grote kasten. De bibliothecaris kende mijn naam niet. Hij noemde me altijd Matilda. Daar kon ik me in vinden. Ik houd van een beetje verzet, van wat rebellie. Als tienjarige reed ik op mijn roze fietsje van de boerderij naar de stadsbib in Mechelen, week na week, en las onafgebroken boeken. Lezen was meer dan een passie, het was ook een vlucht. Mijn vader komt uit heel erg groot gezin. Het was geen makkelijke jeugd. Maar altijd kon ik me terugtrekken in boeken. Het was een vorm van therapie. Zonder de dieren op de boerderij en zonder de boeken, zat ik hier nu niet meer.’
Pluk
‘Thuis werd er niet gelezen. Er lagen ook geen boeken - op een doos vol strips na, gekregen van een buurvrouw. Het is de juffrouw van het tweede leerjaar die me de ogen openende. Ze las in de klas voor uit Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt en nam ons ook mee naar de bibliotheek. Ik was overdonderd. En dolblij dat de bibliotheek gratis is. Anders was het niet gelukt. In al die verhalen van de bib voelde ik me gezien, voelde me niet alleen en kreeg ook een eerste inkijk in de buitenwereld. Ik was gek op indianenverhalen en boeken over wolven. Die mysterieuze, sluwe, slimme dieren. Sindsdien heb ik kinderboeken nooit meer losgelaten.’
“Het is de juffrouw van het tweede leerjaar die me de ogen openende. Ze las in de klas voor uit Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt en nam ons ook mee naar de bibliotheek. Ik was overdonderd. En dolblij dat de bibliotheek gratis is. Anders was het niet gelukt.”
‘Ik lees ook verhalen voor volwassenen, maar die blijven minder hangen. Al is Daar waar de rivierkreeften zingen (van Delia Owens) wel een van de mooiste boeken die ik ooit las. Ik houd van rauwe, harde verhalen. Op die manier krijg ik nieuwe perspectieven aangereikt op zaken die me als kind zelf zijn overkomen. Toch maken kinder- en jeugdboeken nog altijd het grootste deel uit van mijn Leeswereld. Alsof ik zo het kind omarm dat ik ooit zelf was. Ik ben ook al heel lang in deze sector actief. Zo heb ik zestien jaar als uitgever van kinder- en jeugdboeken boeken gewerkt, en zeven jaar als educatief uitgever. De fantasie, de tekeningen, de weetjes, de verwondering, de humor: ik blijf geboeid door de blik van een kind op de wereld. Hoe die met alles omgaat, ook met tegenslagen. Ik heb eraan gedacht om me om te scholen tot leerkracht, maar ben in het boekenvak gebleven. Soms voel ik me wel een leerkracht, als ik jongeren gids richting het juiste boek.’
Kippen
‘Nog altijd lees ik honderden (kinder)boeken per jaar. Het aanbod is zo groot en de diversiteit is enorm toegenomen. Ik denk dat ik ontvoerd ben van Pim Lammers is een prachtige dichtbundel. Wij, ik en jij, van Elyne Anthonissen, vol warme gedichten over bijzondere thuissituaties, kan zoveel deugd doen voor kinderen die worstelen met van alles. Roversjong van Jef Aerts en Martijn van der Linden toont dan weer hoe mensen omgaan met “de ander”, met vreemden. Het gaat over een moederkip die een klein, hulpeloos vosje vindt, dat snel groot wordt natuurlijk. Het zijn boeken met een grote maatschappelijke waarde. Ze tonen wat dat is, samenleven, op een manier die zowel kinderen als ouders aanspreekt. Alle kippen verzamelen! van Laurent Cardon gaat in wezen zelfs over politieke systemen. In dat boek heb je bruine, witte en zwarte kippen. Tot er plots een witte en bruine kip verdwijnen en alle kippen naar elkaar kijken: waar zijn ze? Wie is schuldig? Hoe gaan we dit oplossen? Er worden per kleur partijen gevormd, er wordt gestemd, je ziet hoe democratie ontstaat. En dat in een kinderboek: dat is toch fantastisch?’
Missie
‘Als ik de kleinkinderen van de familie zie, dan ben ik altijd diegene die zegt: “Kom! We gaan buiten spelen!” Dan kijken ze mij van achter hun iPad vreemd aan. Plots sta ik dan buiten op een sportveldje, omringd door twintig kinderen die van overal komen. En ik, een vrouw van 44. (lacht) Noem het maar een missie. Buiten spelen en lezen, dat heeft me gered en dat wil ik ook doorgeven aan de jongste generatie. In Pardoes hoop ik jongeren te enthousiasmeren, te prikkelen. En als een leerling van een klas zegt dat boeken duur zijn, dan leg ik meteen uit dat de bibliotheek gratis is, en dat ze daar altijd terecht kunnen. Zet het later maar op mijn grafsteen: Ze leerde haar volk terug lezen!’
“Noem het maar een missie. Buiten spelen en lezen, dat heeft me gered en dat wil ik ook doorgeven aan de jongste generatie.”
REEKS: Leeswereld
‘Lezen is denken met andermans hoofd’, zei Schopenhauer. Maar wat zoeken we in dat andere hoofd? Is het rust, verstrooiing, kennis? Dit is Leeswereld, een interviewreeks van Matthias M.R. Declercq over de rol van lezen, over schoonheid, over taal.
