De vijf van Hanne Eerdekens

‘Ik had veel kinderboeken en al wat romantische verhalen gelezen voor ik rond mijn twaalfde een beetje hoger op de literaire ladder klom. Mijn ouders gaven me voor mijn verjaardag vaak boekenbonnen, dus keek ik in de winkel welke titels populair waren - BookTok was er vijftien jaar geleden nog niet – en zo ontdekte ik De hongerspelen.’

‘In één dag had ik het uit. Ik vond het fantastisch dat er voor mij een nieuwe wereld openging. Dystopische verhalen doen me sindsdien altijd nadenken over bepaalde problematieken en mijn opinies daarover. Zo beschrijft Suzanne Collins hoe de één procent rijksten in haar fictieve universum het een evenement vinden dat er elk jaar 24 jongeren, uit de arme 99 procent, op leven en dood moeten vechten. Die “hongerspelen” kun je makkelijk spiegelen aan het huidige geweld in Oekraïne en Gaza dat woedt, terwijl er op het Met Gala in New York supersterren rondlopen in jurken van 10.000 euro.’

‘Die maatschappijkritische laag zag ik pas toen ik het boek herlas - dat deed ik uiteindelijk vijf keer - want op mijn twaalfde werd ik enkel meegesleept door de coole plot en hoofdrolspeelster. Katniss is zo’n arm meisje dat de arena in moet, maar ze komt heel sterk voor zichzelf op. Ook in mijn boeken kies ik bewust voor misschien minder likeable, maar wel krachtige, jonge vrouwen. Ik wil dat aan meisjes tonen, want zelf had ik ze voor De hongerspelen nog nooit in boeken gevonden. Wat jammer was, want daardoor herkende ik zelden iets van mijn eigen sterke persoonlijkheid. Die had voor sommigen een eerdere negatieve connotatie, maar dankzij Katniss ging ik ze als een kwaliteit zien.’

‘Lezen is natuurlijk in de eerste plaats fun, maar boeken hebben me ook al veel over mezelf geleerd. Zo was ik lang een brave puber die thuis in Noord-Limburg beschermd werd opgevoed en naar een kleine ASO-school met allemaal gelijkaardige mensen ging – op zich fijn, maar daardoor bleef mijn identiteitsontwikkeling minimaal. Pas aan de universiteit vroeg ik me af waarom ik zo aangetrokken was door queer literatuur als Heartstopper en Red, White & Royal Blue. Betekende dat dat ik zelf niet hetero was, of maakte ik mezelf dat wijs?’

‘Met precies diezelfde vraag worstelt het hoofdpersonage van het boek dat ik in die identiteitscrisis het meest nodig bleek te hebben. Imogen moet omgaan met nieuwe gevoelens, namelijk die voor een meisje dat ze als student leert kennen. Ze beleeft de verwarring en onzekerheid die ik zelf nog niet kon benoemen, maar die Becky Albertalli heel juist in woorden vat.’

‘De Amerikaanse schrijft heel vlot én realistisch over jonge personages. Doordat ze uit haar eigen ervaringen put, komt het nog feller aan. Ik herkende me alleszins heel erg in hoe moeilijk Imogen zich voor de liefde openstelt, want ik heb mijn biseksualiteit zelf lang verdrukt in een conservatieve omgeving die queerness niet zo accepteerde. De roman bevestigde de validiteit van pas later achter je geaardheid komen en overstijgt daarmee het standaardverhaaltje van verliefdheid, coming out en de eerste, grote romance. Ik hoop nu dat Imogen eenzelfde soort zekerheid brengt voor een vriendin die met gelijkaardige twijfels zit en aan wie ik het boek onlangs cadeau deed.’

‘In Polaris, mijn tweede young adult-roman (uit 2024, red.), heb ik mijn zoektocht naar mijn seksualiteit deels op papier gezet en dat hielp om alles een plaats te geven. Maar eigenlijk zou iedereen in queer boeken moeten duiken. Het is zo leerrijk om in andere schoenen te gaan staan. Een van de beste romans die ik ooit las, bewijst dat helemaal. Madeline Miller herschreef het verhaal van de Trojaanse oorlog door de romance tussen Achilles en Patroklos meer uit te werken dan in Homeros’ origineel, waarin er alleen naar gehint wordt. Er zijn herwerkingen van de Ilias – die ik dankzij Miller nadien ben gaan lezen – waarin Achilles en Patroklos neven zijn, maar dat is van de pot gerukt; Homeros schreef al dat de mannen elkaar “zonnestraal van mijn leven” noemen.’

‘The Song of Achilles geeft de twee klassieke helden veel meer persoonlijkheid en achtergrond. Als lezer volg je ze vanaf hun tiende en zie je ze dus samen opgroeien. Dat maakt dat je hard voor hen gaat rooten en dat je nog harder gaat wenen als ze elkaar uiteindelijk verliezen. Ik heb hier keiveel tranen bij gelaten, maar ik vind het goed als een boek zoveel losmaakt.’

‘Doordat Miller tien jaar aan dit meesterwerk schreef, is het stilistisch top. Ook elk detail, van het eten tot de gebouwen, klopt. Zelf volgde ik nooit Grieks of Latijn – als ingenieurs duwden mijn ouders me zachtjes richting Wetenschappen-Wiskunde omdat ik zelf niet wist wat ik wilde – maar sinds de boekenserie over Percy Jackson ben ik gebeten door mythologie. Fictie die uit die bron put, voelt voor mij realistischer omdat ze geworteld is in onze samenleving en kunst.’

‘Sinds kort zit ik in een boekenclub van de bibliotheek, waar iedereen tussen de 18 en 39 is en favorieten aan de leeslijst mag toevoegen. Daardoor ontdekte ik onlangs De nachtegaal van Kristin Hannah, een oorlogsroman die me uit mijn comfortzone haalde, want als Gen Z-er vind ik de meeste tips via BookTok. Daar post ik filmpjes over wat ik graag gelezen heb – dat voelt minder ongemakkelijk dan mijn eigen werk promoten.’ (lacht)

‘Mijn favoriete boek ever is Babel, omdat het alles verenigt wat ik leuk vind: fantasy, taal, geschiedenis en sociale commentaar. Het gaat over een Kantonese jongen die rond 1830 bij zijn familie wordt weggehaald – dat is al een eerste vorm van kritiek – om in Oxford klaargestoomd te worden voor een job in Babel. Dat instituut maakt ijzeren staven waarin telkens twee woorden in twee talen gegraveerd zijn. Het kleine betekenisverschil dat bij zo’n vertaling ontstaat, zorgt in dit boek voor magie, waarop een koloniaal imperium is gebouwd – de tweede kritische noot.’

‘Kuang, die drie universitaire diploma’s heeft, refereert ook aan racisme, seksisme en industrialisatie. Het voordeel van zo’n vol boek is dat er niet één aspect drammerig wordt. De plot is ook zo spannend dat ik bleef lezen.’

‘Ondertussen heb ik vijf Babels, onder andere een leeseditie waarin ik gedachten onderstreepte die me aan mijn studie Taal- en Letterkunde herinnerden, een gesigneerd exemplaar gekocht via Waterstones (de Britse boekhandel, red.), én de onlangs verschenen Nederlandse vertaling. Daarvoor ben ik nog wat bang, want Kuang toont net de misdaad die vertalen kan zijn, en toch kon ze niet ontbreken op mijn Babel-altaartje.’

‘Ik geef les aan veertien- tot achttienjarigen en begrijp dat zij vaker in het Engels lezen bij gebrek aan een gelijkaardig aanbod in het Nederlands. Ik vind het wel jammer als ze alle boeken in hun moedertaal lelijk noemen. Een topper als Neem nooit een beste vriend bewijst het tegendeel. Voor mij had de plot van deze coming of age wat origineler en genuanceerder gemogen, bijvoorbeeld over diversiteit, maar Erna Sassen wist me in te palmen met haar vlotte stijl en personages. De vijftienjarige Joshua en zijn vrienden zoeken naar hoe ze moeten omgaan met verliefdheid, seks en verwachtingen van de omgeving, en zijn daarin zo klungelig dat ze aanvoelen als echte mensen. Ik vind het zot hoe goed Sassen, die zelf een zestigplusser is, in hun hoofden kon kruipen.’

‘Haar Nederlands is ook zo speels dat ik er, na een periode van zelf bijna uitsluitend Engels te hebben gelezen, weer helemaal verliefd op werd. Haar zinnen zijn kort en krachtig, en droog-grappig zoals tienerjongens dat vaak zijn. De unieke stem die ze Joshua gaf, inspireerde me. Voor mijn twee hoofdpersonages in Hoofd boven water (uit 2025, red.) had ik eerst dezelfde stijl gebruikt, maar dankzij Sassen liet ik de verschillen in karakter uitkomen in de taal.’ 

‘Bovendien maken de toffe illustraties in Neem nooit een beste vriend echt deel uit van het verhaal en kunnen ze moeilijke lezers misschien over de streep trekken. In mijn klassen zitten natuurlijk jongeren die nooit graag zullen lezen, maar er zijn er genoeg die wel nieuwsgierig zijn naar de boeken die ik meebreng. Het is leuk om te merken dat mijn enthousiasme aanstekelijk werkt.’