Vlaanderenleestdag 2026: met een boek reis je verder
Donderdag 23 april was meer dan een mooie lentedag. Voor de vierde keer bracht Vlaanderenleestdag lezers samen op Wereldboekendag. Onder het motto ‘Lezen brengt je in vervoering’ werd reistijd leestijd en kwamen verhalen in beweging, van markten tot musea, van werkvloeren tot treinwagons.
Marktwaar
Om halftien liepen de straten van Aarschot al vol voor de wekelijkse markt. Maar tussen de drukte was er ook ruimte om te vertragen. Verspreid over de markt stonden knusse leessalons, ingericht met tweedehandsmeubels van de Kringwinkel. Vrijwilligers van de bibliotheek en Talentenbank lazen er voor of verdiepten zich in hun eigen boek, terwijl voorbijgangers bleven hangen, bladerden in boeken en aansloten.
Het idee ontstond bij buurtwerker Wout Plasmans van Talentenbank: ‘We brengen mensen en organisaties in Aarschot samen op basis van talenten en interesses. Met initiatieven zoals Pop up your talents willen we dingen in beweging zetten in de stad. Dit leek een mooie manier om het boek centraal te zetten, maar ook om mensen samen te brengen. Zelfs de tafels en kaders hier zijn gemaakt door onze houtgroep.’ De bibliotheek, Kringwinkel en De Hulster sprongen mee op de kar. Lotte van de Kringwinkel ziet er meer in dan een eenmalige actie: ‘We werken graag samen. De meubels die hier staan, willen we later ook in de bib gebruiken om gezellige leesplekken in te richten. Op termijn zijn ze toch niet meer verkoopbaar en dan geven we ze liever zo een tweede leven. Het is veel leuker dat we elkaar zo kunnen ondersteunen.’
Het viel op hoe snel de leesvrijwilligers elkaar vonden. Zo kwamen Geert en Rosette samen aan, hoewel ze elkaar voordien nog niet kenden. Geert is vrijwilliger via Talentenbank: ‘Wout stuurt mij wel vaker activiteiten door. Ik heb dictie gedaan en lees graag, dus dit vond hij bij mij passen.’ Rosette zit bij de leesclub van de bib en wilde op deze manier iets terugdoen. ‘Ik heb het leesclubboek Verloren zonen mee, zodat ik het het exemplaar snel kan doorgeven aan de rest. Ja zeker… ik ben wat leesverslaafd.’ (lacht)
Markt in Aarschot
Trein naar Oostende
Een van de blikvangers van deze editie was de samenwerking tussen de drie Belgische taalgemeenschappen en de NMBS. Op het traject Eupen - Oostende, dat dwars door de verschillende taalgebieden loopt, reisden auteurs mee in een literair landschap, waarin talen en verhalen elkaar kruisten. Iedereen Leest sloeg hiervoor de handen in elkaar met Welttag des Buches en Tout le monde lit, de actie werd ondersteund door Literatuur Vlaanderen, het Medienzentrum der Deutschsprachigen Gemeinschaft en le Service général des Lettres et du Livre de la Fédération Wallonie-Bruxelles.
Onderweg kwamen treinreizigers oog in oog te zitten met Herman Brusselmans, Anne Provoost, Lotte Dodion en Jan Ducheyne, die tussen Leuven en Oostende voorlazen in het Nederlands. Op andere delen van het traject zorgden Anna Ayanoglou, Stéphanie Mangez, Aurélien Dony en Karel Logist voor Franstalige passages, terwijl Bernd Müllender het Duitstalige luik verzorgde. In Oostende kreeg de dag een speelse wending: tijdens de middagpauze ruilden de auteurs hun zitplaats voor een gocart en lazen ze een-op-een voor aan wie zich liet meevoeren langs de kust. Daarna namen ze de trein terug richting Eupen om nog meer reizigers te verrassen met een voorleesmoment.
Auteurs lezen op de trein
Middagpauze
Voor wie Vlaanderenleestdag midden in een werkdag viel, was er goed nieuws. Verspreid over Vlaanderen ontvingen bedrijven en organisaties een auteur voor een literaire lunchbreak of koffiepauze: kleine onderbrekingen die onverwacht veel ruimte maakten.
In het Rubenshuis in Antwerpen opende Lies Gallez de dag met fragmenten uit haar gedichten en verhalen. ‘Heeft er iemand nood aan troost?’, vroeg ze vooraf. Het antwoord bleef voorzichtig, maar haar teksten vonden moeiteloos hun weg. Zinnen als ‘troost is traag’ en ‘troost heeft lichamen nodig’ bleven hangen. Een treffend uur nog voor de werkdag goed en wel begonnen was.
Ook elders in Vlaanderen werden werkplekken even leesplekken: Dempsey Hendrickx las voor in de tuin van modebedrijf Les Soeurs, Seppe Decubber bezocht Cambio Vlaanderen, Dalilla Hermans ging langs bij de leesclub in de HOWEST, en Bavo Dhooge las voor bij de medewerkers van Xpo Group. Als host van Boektopia vond Xpo Group het initiatief mooi aansluiten bij hun visie. CEO Saskia Soete De Boosere: ‘Lezen is meer dan ontspanning; het brengt rust, scherpt de focus en geeft nieuwe inzichten. Die beleving willen we ook intern delen.’
Bij Impuls Communicatie in C-Mine Genk werd die meerwaarde mooi tastbaar. Na een indringend voorleesmoment ging dichter Mustafa Kör in gesprek met de medewerkers. Zijn inzichten over taal, kwetsbaarheid en menselijkheid bleven nazinderen. ‘Poëzie is de hartslag van mij naar jou’, zei hij. ‘Proef af en toe van een gedicht en het zal je een beter mens maken.’ Het gesprek ging over zijn levensverhaal, zijn vader die nog in de mijnen in Genk gewerkt had en zijn kijk op schrijven vandaag. Ook de rol van AI, een bekommernis van de communicatie consultants, kwam aan bod. Kör antwoordde: ‘Je merkt aan alles dat AI geconstrueerd is, en feilbaarheid en mysterie mist. Taal moet doorleefd zijn. Mijn kernwoord is bewustzijn: leef in het nu, neem niets voor lief. Alles heeft een harteklop. Als je je daarvan bewust bent, is je tred lichter. Dan ga je zweven.’
Voor Frederik Cuyvers van Impuls Communicatie was het een inspirerend bezoek: ‘Wij werken dagelijks met taal. Mustafa heeft ons inzichten gegeven over wat we zelf doen bij klanten. Ook dat begint bij voelen wie de klant is en daaruit puren wij een strategie. Het was mooi om die linken te zien.’
Meergangenmenu
In Lier kregen de medewerkers van stadsdiensten zoals Wonen, Milieu en Mobiliteit, samen met bibliotheekpersoneel, een preview van de nieuwe leesyurt in de tuin van de bib. Maarten Inghels bracht er een ‘copieuze maaltijd’ met poëzie en proza. Achteraf waren de collega’s het erover eens: niets weegt op tegen een auteur die zijn eigen werk brengt. Samen luisteren werkte verbindend en bracht een zeldzaam moment van vertraging tijdens de werkdag. ‘De betere middagpauzes’, klonk het achteraf, gevolgd door: ‘Dit zouden we vaker moeten doen.’
Vlaams minister-president Matthias Diependaele trok naar Bib Utopia in Aalst. Op het plein voor de bib hadden lezers zich tijdens hun middagpauze met een boek genesteld in de strandstoelen. Hij las er niet alleen voor uit een boek dat hem wist te inspireren maar hield er ook een pleidooi voor meer lezen, omdat lezen ons doet nadenken en groeien. ‘Het maakt ons kritische burgers’, zei de minister-president.
Auteurs op bezoek bij bedrijven en organisaties
Lezende steden
Ook steden met een actieve lezerscommunity namen opnieuw deel aan Vlaanderenleestdag. Gent Leest bracht mensen samen voor een leeslunch aan De Krook, met literaire intermezzo’s en koffie, terwijl Annelies Verbeke vanop het water voorlas. In samenwerking met UGent Leest was er zelfs een lange voorleesmarathon van het werk van Jane Austen. Antwerpen Leest zorgde voor een zwerfboekenactie in de stad en het JosKoor zong poëtische intermezzo’s op de overzetboot en in station Antwerpen-Centraal.
In Leuven doken zwerfboeken op in de binnenstad. Ook in Oostende konden mensen op zoek naar zwerfboeken in en rond bus- en tramhaltes. Daar was er verder een marktactie met Fijne Leeswaren en een Silent Book Club. In Brugge las men massaal tijdens de middag onder de noemer ‘Brugge Leest op de noene’. ’s Avonds volgde er een uitgebreid programma met ‘Brugge Leest Laat’, waarin lezers en auteurs samenkwamen.
Boeken in de stad
High tea
Ook bibliotheken trokken volop de kaart van ontmoeting en beleving. Bib Genk trok naar de donderdagmarkt met honderd boeken onder de arm. Ook in de bibliotheek van Houthalen-Helchteren zorgde de jaarlijkse verkoop van afgevoerde boeken voor een grote drukte: zodra de deuren open gingen, werd er enthousiast gesnuffeld tussen stapels boeken. Verder was de bib aangekleed in het thema ‘vervoering’, met voertuigenboeken van Leo Timmers, die van de gemeente afkomstig is, en een speelse knipoog naar boeken over treinen.
Binnen volgde een originele boekenspeeddate met high tea. Aan mooi gedekte tafels vol lekkernijen raakten bezoekers aan de praat via luchtige gespreksstarters, zoals ‘Ben je trouw aan één genre of ga je weleens vreemd?’ of ‘Welk boek heeft je compleet uit je slaap gehouden?’. Wie (nog) geen gezelschap had kon ook op ‘blind date’ gaan met een boek: een korte kennismaking op basis van de cover en de eerste zinnen, gevolgd door een keuzeformulier over hun mogelijke match. ‘Het was de eerste keer dat we dit organiseerden en het was wat spannend of er genoeg volk zou komen’, zegt medewerker Lie Lauwers. ‘Maar uiteindelijk heeft de bewaker van het gebouw de lichten gedoofd omdat nog een aantal bezoekers niet uitgebabbeld geraakten!’
Ontmoetingen in bib Houthalen-Helchteren
In beweging
Tijdens Vlaanderenleestdag 2026 kwamen lezers en boeken letterlijk in beweging. Ze verdwenen uit kasten en rekken, voorlezers gingen op pad en lezers vonden hun plek in de publieke ruimte: in parken en op pleinen, op scholen en in musea, op bus, trein en tram. Auteurs ontmoetten lezers, en lezers ontmoetten elkaar. Lezen toonde zich als een gedeelde ervaring. Een adempauze in de drukte. Een reis zelfs zonder te vertrekken.
Ook volgend jaar keert Vlaanderenleestdag terug, zoals elk jaar op Wereldboekendag, 23 april 2027.
