De voorleesboekenkast van Faizi Nazir
In de reeks ‘De voorleesboekenkast’ gaan we op bezoek bij enthousiaste voorlezers en hun kinderen. Wat zijn hun favoriete voorleesboeken? Hoe ziet hun voorleesritueel eruit? In deze aflevering duiken we in de voorleesboekenkast van Faizi Nazir (@devoorleesvader) en zijn dochters Irfa (9) en Nuha (7).
Tekst Katrien Elen
‘Voorlezen is in ons gezin begonnen toen mijn oudste dochter een jaar of één was. Ik hoorde veel over het belang ervan, dus ben ik ermee gestart. Ik bleek het meteen heel leuk te vinden. Zelf heb ik geen voorleesherinneringen aan mijn kindertijd. Vanaf mijn vierde ben ik alleen met mijn vader opgegroeid. Voorlezen deed hij niet, maar hij speelde wel veel met mij en gaf op die manier aandacht. Dat heb ik van hem overgenomen. Voorlezen is voor mij een instrument om met mijn kinderen te verbinden.’
“Zelf heb ik geen voorleesherinneringen aan mijn kindertijd. Vanaf mijn vierde ben ik alleen met mijn vader opgegroeid. Voorlezen deed hij niet, maar hij speelde wel veel met mij en gaf op die manier aandacht.”
Voorlezen als verbinding
‘Voorlezen maakt deel uit van het avondritueel. Na het tandenpoetsen kruipen mijn dochters in bed en blikken ze met behulp van een boekje terug op hun dag. Aan de hand van enkele vragen reflecteren ze over wat er leuk was, en wat niet. Vervolgens praten we daar even over. Daarna ga ik voorlezen. In hun kamer staan twee flinke boekenkasten met zo’n 200 à 300 kinderboeken - als @devoorleesvader krijg ik veel boeken toegestuurd. Daar kies ik elke avond eentje uit, waarna ik me installeer tussen hun bedden.’
‘Voor het voorlezen trek ik ruim een half uur uit. Zo is er ook ruimte voor wanneer mijn dochters iets willen delen naar aanleiding van het verhaal. Vaak gaat dat heel associatief. Ik grijp het moment ook aan om zelf dingen te delen. Als ik wil dat mijn meiden kwetsbaar durven zijn bij mij, moet ik het goede voorbeeld geven.’
Boeken als ingang voor gesprekken
‘De afgelopen maanden ging ik door een scheiding. Dat brengt veel emoties met zich mee: bij mij, bij hun moeder, en bij hen. Toen ik vorige week voorlas uit Vogel is dood van Tiny Fisscher, een boekje over een vogel die doodgaat en hoe zijn vogelvrienden daarmee omgaan, was dat voor mij een aanleiding om het te hebben over mijn eigen rouw en gevoelens: verdriet, boosheid, angst… Zo kon ik hen ook vragen hoe zij de scheiding ervaren, en ontstond er een mooi gesprek.’
‘Zonder boek is het veel moeilijker om dat soort gesprekken te voeren. Veel ouders zullen herkennen dat wanneer je aan kinderen vraagt hoe hun schooldag was, ze standaard antwoorden met ‘goed’. Een boek vormt een indirecte ingang tot een moeilijker onderwerp. Al gaat dat niet vanzelf. Je moet de juiste vragen stellen en goed luisteren naar wat je kinderen vertellen. Uiteraard hebben we niet elke keer zo’n diep gesprek. We lezen ook omdat het leuk is. De bedoeling is dat er leesplezier wordt ontwikkeld. Maar die twee sluiten elkaar niet uit.’
Wat maakt een goed voorleesboek?
‘Een onderwerp dat hier altijd wel relevant is, zijn emoties. Mijn favoriete boek daarvoor is Onzichtbare dingen van Andy J. Pizza. Dit absurde verhaal gaat over dingen die je niet kunt zien en er toch zijn. En over wat er gebeurt als je die een vorm probeert te geven. Hoe zou angst eruitzien, bijvoorbeeld? Die humoristische invalshoek maakt het erg leuk. Ook Het grote boek van alle emoties van Steven Gielis is een favoriet.’
‘Naast het thema moet ook het verhaal me nieuwsgierig maken. De tekenstijl is minstens even belangrijk, misschien zelfs het belangrijkst. Vaak is dat immers mijn eerste kennismaking met een boek. Ik ben bijvoorbeeld niet zo’n fan van tekenstijlen van vroeger, zoals in de boeken van Jip en Janneke of Pipi Langkous. Wel van de boeken van Mark Janssen. Dromer vind ik echt heel mooi, net als Wonder. Dat gaat over waarom mensen eruitzien zoals ze eruitzien, met twee ogen, een neus en een mond. Hij stelt zich de vraag: wat als we dat omgooien? Dat levert een prachtig visueel resultaat op.’
‘Representatie vind ik belangrijk: hoofdpersonages met verschillende huidskleuren, maar ook met verschillende culturele achtergronden. Ik ben zelf moslim, dus ik let ook op islamitische representatie. We hebben wel wat prentenboeken met islamitische hoofdpersonages in huis. Maar diversiteit moet geen hoofdthema zijn. Ik heb liever dat diversiteit als vanzelfsprekend aanwezig is, zoals in de Wilma Wonder-boeken van Hanne Luyten.’
‘Wat ik mis, zijn islamitische kinderboeken van hoge kwaliteit. Vaak zijn de illustraties ondermaats of is het verhaal te letterlijk. Uiteraard kun je aan veel verhalen universele religieuze lessen koppelen. Neem nu De walvis wilde meer van Rachel Bright, over een walvis die niet tevreden is met wat hij heeft en steeds meer wil verzamelen. Gaandeweg leert hij dat hij tevreden moet zijn met wat hij heeft. Die les kun je koppelen aan meerdere religieuze stromingen. Maar ik zou het fijn vinden om dat soort boeken te lezen die ook een koppeling maken naar een Koranvers. Uitgeverij Tiny Traveller heeft zulke boeken: met een goed verhaal, islamitische hoofdpersonages, en aan het einde van het boek een vers uit de Koran. Mijn Ik ben boos! Verdrietig... is bij hen verschenen vanuit dezelfde insteek: een boek over emoties, met een goed verhaal, maar ook met een link naar de overlevering van de profeet rond compassie.’
Lezen als levensstijl
‘Met de meiden ga ik één keer per week naar de bib, vaak na school. We maken er een uitstapje van. Eerst zoeken we elk onze boeken: ik voor de voorleesmomenten - maar ook wat non-fictie voor mezelf - en zij boeken om zelf te lezen. Als we allemaal gesetteld zijn met een paar boeken, zoeken we een plekje om te lezen. Zo zitten we daar vaak anderhalf uur. In het weekend gaan we ook naar de Boekenberg in Spijkenisse, ten zuidwesten van Rotterdam. In deze mooie bibliotheek zit een cafeetje en zijn er speelmogelijkheden voor kinderen. Daar spenderen we makkelijk meerdere uren.’
“We maken een uitstapje van de bib. Eerst zoeken we elk onze boeken: ik voor de voorleesmomenten - maar ook wat non-fictie voor mezelf - en zij boeken om zelf te lezen. Als we allemaal gesetteld zijn met een paar boeken, zoeken we een plekje om te lezen. ”
‘Bij ons thuis wordt er de hele dag door gelezen. Mijn ex-vrouw en ik wilden de schermtijd van onze kinderen tot een minimum beperken. We wisten dat we dan genoeg interessante alternatieven moesten voorzien. In het hele huis staan dus boeken - met resultaat. Op ieder dood moment nemen de kinderen een boek. Ze zien me ook veel lezen, vooral informatieve boeken. Als de meisjes er zijn, probeer ik mijn eigen schermtijd te beperken. De sociale media voor @devoorleesvader doe ik wanneer ze slapen.’
‘Als De Voorleesvader geef ik lezingen voor ouders over voorlezen en het belang ervan. Daarnaast lees ik regelmatig voor aan grote groepen kinderen. Dat pak ik erg interactief aan, met kleine doe-opdrachten. Voor ik begin, probeer ik hun fantasie al te activeren door goocheltrucs te laten zien. Ik merk dat ik de kinderen zo makkelijker kan meenemen in de fantasie van het verhaal. Tot ongeveer 8 jaar is dat vaak geen probleem, maar vanaf die leeftijd worden ze iets terughoudender. Met de goocheltrucs breng ik hen meteen in een speelse sfeer.’
‘Ik doe geen stemmetjes. Lang was dat een belemmering. Ik dacht: hoe kan ik nu voorlezen aan groepen als ik niet van de verschillende stemmetjes ben? Is het dan nog wel leuk? Ik werd er onzeker van. Intussen weet ik dat kinderen het zo ook superleuk vinden.’
‘Sinds kort geef ik als Papa’s & Pony’s ook vlechtworkshops voor vaders. Sommige mensen vragen zich misschien af waarom ik naast voorlezen ook ben gaan vlechten. Voor mij gaat het om hetzelfde: verbinding zoeken met mijn dochters. Via het voorlezen creëer ik bewust, op dagelijkse basis, intieme momenten zodat zij de veiligheid ervaren om met mij gesprekken te kunnen hebben. Vlechten is voor mij een verlengstuk van datzelfde principe. Je creëert momenten waarop veiligheid voelbaar wordt en gesprekken kunnen ontstaan. Het idee is dat, mocht er ooit iets ergs gebeuren met mijn kinderen - ik hoop het natuurlijk niet - hun lichaam weet dat ze bij mij terecht kunnen.’
5 tips van De Voorleesvader:
- De leeuw in de muis van Rachel Bright: ‘Een klassieker bij ons thuis. Met dit boek hebben we het werk van Rachel Bright leren kennen. Intussen hebben we al haar boeken. Ook visueel is het echt een mooi boek. Je kunt het zo uitstallen.’
- Onzichtbare dingen van Andy J. Pizza: ‘Het concept van onzichtbare dingen vorm proberen te geven, vind ik geweldig. Het boek is een springplank voor de fantasie en heeft ons al vaak aangezet om al tekenend en knutselend zelf onzichtbare dingen vorm te geven.’
- Het boek dat niet gelezen wil worden van David Sundin: ‘Dat hebben we vaak uit de bib gehaald. Het tegensputterende boek is bijna een personage op zich. Die worsteling met het boek is grappig en zorgt voor een bijzondere voorleeservaring.’
- Een boek van Hervé Tullet: ‘Een van de eerste interactieve boeken die ik leerde kennen. Zo ging er een nieuwe wereld open voor mij. Via dit boek leerde ik dat je een voorleesboek kunt gebruiken om je kind te laten spelen.’
- Liever Niet van Zarissa Windzak: ‘Een van de eerste boeken over lichamelijke grenzen die ik thuis heb voorgelezen. Dit boek opende zoveel mooie gesprekken, die ik anders niet zo makkelijk had kunnen voeren. Naar aanleiding van dit boek heb ik het bijvoorbeeld met mijn meisjes kunnen hebben over hoe zij willen dat iemand hen groet (een boks, een high-five, een knuffel). Maar ook wie hun vertrouwde web van vijf is; de vijf mensen bij wie ze met alles terechtkunnen. Een aanrader voor elke ouder met jonge kinderen!’
REEKS: De voorleesboekenkast
In de reeks 'De voorleesboekenkast' gaan we op bezoek bij enthousiaste voorlezers en hun kinderen. Wat zijn hun favoriete voorleesboeken? Hoe ziet hun voorleesritueel eruit?
