De bloei van de literaire podcast

De steile opmars van de podcast als medium is een feit. Zomerse leestips krijgen het gezelschap van luistertips. Het aanbod stijgt ongezien en het aantal lijstjes met ‘de beste, de leukste, de grappigste, de mooiste’ neemt explosief toe. In al dat luistervoer ging Iedereen Leest op zoek naar podcasts over (en met) schrijvers, gesprekken over boeken, literatuur en poëzie. En dat leverde een mooie oogst op.

© Michiel Devijver | Iedereen Leest

Het aanbod aan podcasts is vandaag immens groot, de onderwerpen (en de kwaliteit) divers. De makers zijn professioneel tot liefhebbers van het genre. Nieuwsites zoals VRTNWS, TV- en radiokanalen, magazines en kranten bieden tegenwoordig quasi dagelijks podcasts aan, en pakken daar ook mee uit. Van duiding, analyse en gesprekken over de (politieke) actualiteit tot verhalende series over leven en liefde, de variatie is eindeloos. Meest bekend zijn (onderzoeks)journalistieke reeksen, misdaad- en fictiereeksen, Start to Run en andere sportreeksen. Ook technologie- en kookpodcasts, zoals  ‘TED Talks’ en ‘Simple pleasures’ van de wereldberoemde Ottolenghi hebben veel luisteraars. Het aanbod voor boekenliefhebbers is nog niet gigantisch, maar wel groeiende.   

Podcasts en literatuur?

Literatuur is een traag medium, het eist dat de lezer de aandacht erbij houdt, in alle rust. Een podcast is soortgelijk. Bovendien geraak je over literatuur nooit uitgepraat: je kan een boek of oeuvre langs verschillende kanten bespreken, auteurs en genres de revue laten passeren of lezers zelf laten getuigen over wat lezen voor hen betekent. Net daarom is het huwelijk tussen literatuur en podcasts zo geslaagd. Lezen, luisteren, ontspannen en kennis opdoen gaan hand in hand.

“Het huwelijk tussen literatuur en podcasts is zo geslaagd. Lezen, luisteren, ontspannen en kennis opdoen gaan hand in hand.”

De kracht van podcasts ligt in hun diepgang. De meeste podcasts worden gemaakt voor een redelijk specifiek doelpubliek, rond één duidelijk thema. De podcast richt zich op dé liefhebber. Mensen met een hart voor boeken zijn het uitgekozen publiek voor podcasts over literatuur. Dat gezegd zijnde, hoef je geen diploma Literatuur op zak te hebben om te genieten van literaire podcasts.

Nederlandstalige literatuurpraatjes

© Bende van het Boek

In de Bende van het boek analyseren boekenliefhebbers Sara en Trees verschillende boeken. Iedere aflevering start telkens met een korte inhoud, gevolgd door de rubrieken ‘inspiratie’, ‘feitjes’ over de auteurs, ‘dieper graven’ en het ‘finale oordeel’. De dames drinken thee, eten taart en maken ondertussen slimme bedenkingen bij de boeken die ze lazen of gaan lezen. Soms zijn deze bemerkingen filosofisch, soms emotioneel en soms gewoonweg grappig.

De Grote Vriendelijke Podcast van recensenten Bas Maliepaard en Jaap Friso heeft één keer per maand een kinder- en jeugdauteur of illustrator op bezoek in een boekhandel voor een praatje over boeken, lezen, schrijven en het leven. Hun liefde voor kinder- en jeugdliteratuur is onnoemlijk groot en hartverwarmend. Recent was Bart Moeyaert te gast op De Grote Vriendelijke Podcast. Hij vertelde over zijn jeugd, over het winnen van de Astrid Lindgren Memorial Award en hield een pleidooi voor meer aandacht voor jeugdliteratuur in de media.

Auteur Monique Huijdink nodigt in Het verhaal ook schrijvers uit voor een babbel over hun werk. Het is ideaal om up-to-date te blijven met het Nederlandstalige literatuurlandschap. Zo werd bijvoorbeeld Ellen de Bruin geïnterviewd over haar bekroonde debuutroman Onder het ijs. Tijdens de aflevering sprak de auteur openhartig over haar schrijfproces en hoe ze inspiratie vindt in de wetenschap.

© De Grote Vriendelijke Podcast

Gelijkaardig gaat Daan Doesborgh in De poëziepodcast telkens in gesprek met een Vlaamse of Nederlandse dichter. Samen analyseren ze in detail één eigen gedicht en één ander gedicht.

Andere scherpzinnige interviews kan je vinden bij This is what I read. Abbie Boutkabout bespreekt met haar gasten boeken en thema’s zoals feminisme, gender, antiracisme en dekolonisering. (Zoals de titel aangeeft zijn de afleveringen – afhankelijk van de gast – af en toe in het Engels.)

De podcast Boeken Toe krijgen auteurs, dichters, theatermakers en andere creatievelingen het woord om dieper in te gaan op hun geschreven werk. Zo gaan in een aflevering twee biografieschrijvers in gesprek over wat dat nu inhoudt, een biografie samenstellen.

Franse en Engelse podcasts

© Kimberly Murray | Reading Women

Podcasts zijn beschikbaar in meer dan 100 talen en ook in andere landen worden boeken  duchtig besproken op podcasts. Met behulp van deze podcasts leer je iets bij over literatuur die in de betreffende landen over de tongen gaat, en waarvan de auteurs soms minder bekend zijn in de Lage Landen.

La bouquinerie jeunesse zet jeugdliteratuur in de bloemetjes. De presentatoren praten over jeugdboeken en bijvoorbeeld ook over de schoonheid van lezen in de tuin, boeken herlezen … In de beschrijving van de show staat de volgende mooie beschrijving van jeugdliteratuur:  ‘la littérature jeunesse bouscule, sort des cadres, propose, s’oppose, interprète, accuse, défend, suggère, apprend, imagine, invente et ré-invente.’

Après La Première Page noemt zichzelf een ‘audioleesclub’. Enkele vrouwen komen gezellig samen voor een maaltijd om literaire werken van Afrikaanse auteurs te beoordelen. Zoals de titel aangeeft wordt telkens de eerste pagina van een boek onder de loep genomen.

Een andere podcast die veel vrouwen aan het woord laat is Reading Women, waarin vrouwelijke auteurs en feministische literatuur centraal staan. Soms zijn er interviews, analyses van meerdere boeken of uitvoerige gesprekken over één boek. De boeken die worden besproken zijn erg divers en komen uit alle continenten.

© Overdue

In Overdue bespreken twee vrienden de typische boeken die op je nachtkastje liggen maar waar je nooit aan toe komt. Eén van de twee mannen leest het boek en vat het verhaal samen voor de ander. Enerzijds behandelen ze vooral klassiekers uit de canon. Anderzijds passeren ook boeken als Twilight en Fifty Shades of Grey de revue. Hilarisch en onpretentieus.

Jen Campbell is dichteres, auteur en YouTuber. In haar podcast Books with Jen nodigt ze auteurs uit voor een gesprek over literatuur, diversiteit, sprookjes ... Dit is een minder gekende podcast waar je als luisteraar onbekende boeken en namen kan ontdekken. Eloquent en inspirerend.

Radiomakers in de podcastwereld

In Vlaanderen sprong Klara al vroeg op de podcastkar. De zender heeft meerdere podcast over cultuur. Radioprogramma’s worden na de uitzending beschikbaar gemaakt als podcast.

© Klara

Kristien Hemmerechts dook voor Klara bijvoorbeeld in het leven van de zussen Brönte. In de podcast The Bröntes vertelt ze enthousiast over het leven van beide schrijfsters. Ook andere legendarische figuren zoals Alice in Wonderland en Sherlock Holmes kregen een eigen reeks van Klara met Vitalski als presentator. Rond het boek Kamer in Oostende van Koen Peeters verscheen een volledige podcast-reeks. Recent kwam het populaire non-fictie boek De Bourgondiërs aan de beurt voor een eigen podcast. Zulke podcasts illustreren mooi hoe verschillende media elkaar versterken.

Een andere aanrader is het programma Lees dees van de Nederlandse radiozender VPRO. Anton de Goede heeft verschillende soorten lezers te gast: journalisten, vertalers, critici … Samen spreken ze over boeken die wat minder aandacht krijgen in ‘de huidige bestsellercultuur’. Andere kwaliteitsvolle podcasts zijn te vinden bij de BBC. Tijdens Books and Authors en The World Book Club zijn verschillende auteurs te gast.

De stem van lezerscommunity’s, uitgevers, bibliotheken en zovelen meer

Het einde van de podcasthype is nog lang niet in zicht. Ondertussen zijn er heuse podcastfestivals en prijzen, zoals bijvoorbeeld de Dutch Podcasts Awards. In Amerika werden er bovendien podcast-netwerken opgericht die zich volledig focussen op literatuur, zoals bijvoorbeeld Close Reads en Book Riot. Deze netwerken produceren ontelbare podcastprogramma’s over literatuur, gaande van young adult tot detectives. De leden van de leescommunity Hebban.nl hebben een podcast-kanaal ‘de leukste podcasts voor de boekenliefhebbers’ ter beschikking en kunnen zich abonneren op een podcast-nieuwsbrief.

© Book Riot

Ook uitgevers hebben het potentieel van podcasts ontdekt. Zo maakten bijvoorbeeld Harper Collins Nederland, Penguin en Lebowski podcasts waarin door hen uitgegeven boeken en auteurs worden besproken. Luister bijvoorbeeld eens naar de leuke podcast Boeken FM van uitgeverij Das Mag. En dan zijn er nog kinderpodcasts, die in de Verenigde Staten in de lift zitten en als ‘het nieuwe verhaaltje voor het slapengaan’ gepromoot worden. Tot slot toonden ook enkele bibliotheken interesse in de podcast. De podcast van The New York Public Library is bijvoorbeeld de moeite. Dichter bij huis lanceert Luisterpuntbibliotheek af en toe podcastafleveringen.

Met andere woorden, er is nog meer – veel meer – te vinden dan de voorbeelden die hier aan bod kwamen. Websites zoals vlaamsepodcasts.be en podcastluisteren.nl helpen geïnteresseerde luisteraars wegwijs maken in het groeiende aanbod. Of zoek in je favoriete podcastapp naar andere fijne luistershows. De meeste programma’s die de voorbije jaren werden gemaakt zijn nu nog steeds beschikbaar via hun archieffunctie. Een podcast over literatuur prikkelt en motiveert. Zoek, proef of (her)ontdek boeken: veel uren luisterplezier!

Praktische info over beluisteren en downloaden van podcasts

Podcasts kan je als audiobestand gratis downloaden op computer, tablet of mobiele telefoon via apps en platformen zoals Apple podcasts, Google podcasts , iTunes, Spotify, Soundcloud … Je kan je abonneren en een aflevering (her)beluisteren waar, wanneer en hoe vaak je maar wil. Op vakantie, onderweg, tijdens het sporten, bij het huishouden …



Deel dit artikel:

Contact
Boekenzoeker | Kennismedewerker jeugdliteratuur